Grietje M. Hoogland

Duizenden bezoekers, ruim drie miljoen kijkers en navolging in de Verenigde Staten: zelden veranderde een televisie-evenement zo snel in een traditie als The Passion. Elk jaar is een andere stad het podium voor een Paasprocessie waarbij een groot, verlicht kruis door de stad wordt gedragen. Op het centrale plein vertellen Nederlandse zangers en acteurs het Paasverhaal via bekende Nederlandse popliedjes. Elk jaar andere artiesten en andere liedjes.

De eerste The Passionwerd in 2011 gehouden in Gouda. Het evenement trok circa 20.000 bezoekers en werd door 980.000 televisiekijkers gevolgd. Vanaf dat moment leek The Passioneen nieuwe Paastraditie te zijn geworden die niet meer weg te denken is van de Nederlandse televisie. Wat verklaart het succes van dit evenement?

Bedenker Jacco Doornbos, directeur van Eye2Eye Media, geeft vooral religieuze redenen voor het succes van The Passion. In de Volkskrant zegt hij op 17 april 2014: ‘Een van de belangrijkste succesfactoren van The Passion is volgens mij het verhaal zelf. Dat is na al die jaren nog steeds zó sterk dat het geen andere zinnen behoeft.’ Doornbos ziet The Passionals een moderne manier om mensen in contact te brengen met het geloof. Maar is dat ook het effect van The Passion, of zijn er andere redenen voor het succes?

Ik was erbij

Cultureel gezien lijkt The Passionop een combinatie van Middeleeuwse processies, zoals de Sint Jansprocessie die nog altijd in Laren wordt gelopen, en een moderne versie van Jesus Christ Superstar. Jacco Doornbos kwam zelf op het idee voor dit evenement toen hij een passiespel zag in de straten van Manchester. Hij bedacht dat dit in een groter format goed zou kunnen werken, en dat de stad ervoor zorgt dat het verhaal dichtbij de mensen komt te staan. Bezoeker Ramon Gerth, die in 2013 naar The Passionging in zijn thuisstad Den Haag, bevestigt dit: “Doordat het in je eigen stad is voel je je erg verbonden met het verhaal op alle bekende locaties.”

Kijkend naar de tweets die tijdens The Passion2016 werden verstuurd met ‘#tp16’, valt op dat bezoekers van het evenement, dat jaar in Amersfoort, het inderdaad ook bijzonder vinden om The Passionin eigen stad mee te maken. Toch wordt in deze tweets zelden de link met het geloof of het lijdensverhaal van Jezus gelegd. Sommige tweets lijken zelfs meer een soort zelfpromotie: ‘kijk mensen, ik was erbij’.

Entertainment

Het zal niet verbazen dat veruit de meeste tweets vanaf de bank zijn verzonden, en dat de grote meerderheid van deze tweets over de entertainmentwaarde gaan. Velen tweeten over de mooie zangstem van Ellen ten Damme, die in 2016 de rol van Maria op zich nam. Ook verteller Lenette van Dongen kreeg veel lof, en zanger Martijn Fischer die Jezus vertolkte, al kreeg laatstgenoemde ook veel commentaar op zijn uiterlijk. Er is kritiek op de techniek en er worden grappen en geestige observaties gemaakt.

Voor Jacco Doornbos is het inzetten van bekende artiesten een manier om een oud verhaal tot leven te brengen:“Je kunt als kijker denken: daar heb ik wat mee, als die mij het verhaal vertelt, wil ik wel luisteren.” Met de tweets is dit sentiment niet te bevestigen, de tweets over artiesten zijn vooral beoordelend van aard.

Interessant is dat mensen die live bij de editie in hun eigen stad waren, die specifieke editie vaak het beste vonden. Ramon, die naar de editie in Den Haag was, maar ook Judith Nieborg die in 2014 naar de editie in haar thuisstad Groningen ging, geven beide aan dat de edities erna minder goed waren. Dit is in strijd met de cijfers, die juist aangeven dat The Passionsteeds populairder wordt: jaarlijks groeit het aantal kijkers, van 980.000in 2011 tot 3,6 miljoen in 2015. Op Twitter blijkt dat mensen die live bij de editie van 2016 in Amersfoort waren, deze juist weer de beste editie ooit vonden. Dit geeft aan dat het live ervaren van The Passioneen grote meerwaarde heeft.

Geloof in een modern jasje

Is er dan niemand die The Passionvolgt vanwege het geloof? Judith zegt hierover: “Ik vind het Paasverhaal erg mooi en ik vind het mooi hoe ze dat op deze manier vertellen. Ik vind het erg knap hoe ze moderne muziek kunnen kiezen die toch erg goed in het verhaal past.” Ze geeft aan dat ze op een christelijke school heeft gezeten, en daardoor wel al affiniteit had met het verhaal.

Er is verrassend weinig getweet over het religieuze aspect aan The Passion. Mensen die dat wel deden zijn zelf al christelijk en zien, net als bedenker Jacco Doornbos, in The Passioneen mooie manier om het verhaal te verspreiden. Toch lijkt het niet verspreid te worden: er zijn geen tweets te vinden van mensen die door The Passionhet verhaal van Jezus beter zijn gaan begrijpen. Wel zien veel mensen in The Passioneen boodschap voor de huidige maatschappij. De editie van 2016 viel op 24 maart, twee dagen na de aanslag in Brussel. Veel mensen gebruikten Twitter als medium om de boodschap van liefde, die sterk in The Passionzit, naar onze tijd te trekken. Zo is de missie van Jacco Doornbos toch niet helemaal verloren gegaan.

Dit artikel verscheen in april 2017 in Aether.