Grietje M. Hoogland

Jet Bussemaker heeft de cultuursector laten onderzoeken en is tot de conclusie gekomen dat deze sector draait op onderbetaalde ZZP’ers. Dat wisten wij, werkzoekenden in de cultuursector natuurlijk allang, maar ik ben blij dat dit uiteindelijk ook erkend wordt. Ik ben zelf in 2011 afgestudeerd. Inderdaad, precies in het jaar dat Halbe Zijlstra met zijn bezuinigingen op cultuur kwam. Als cultuurwetenschapper, curator en recensent kijk ik dus al sinds 2011 op de culturele vacaturesites, en word al sinds 2011 wanhopig omdat er bijna alleen maar wordt gevraagd om vrijwilligers, en af en toe een ZZP’er. Dit is mijn verhaal.

Toen ik begon aan mijn opleiding Algemene Cultuurwetenschappen aan de VU wist ik dat ik er niet rijk van zou worden, dat is ook nooit mijn ambitie geweest. Maar in elk geval zou ik, misschien na even zoeken, een baan krijgen. Toen ik afstudeerde kondigde Halbe Zijlstra zijn bezuinigingen aan, en kon ik het wel vergeten. Weken solliciteren werd maanden, maanden werd twee jaar. Ondertussen had ik een klantenservicebaan, en om niet volledig het contact te verliezen met het werkveld schreef ik onbetaald recensies voor Online Galerij. In 2013 heb ik besloten om nog meer onbetaald werk te doen in het kader van ‘werkervaring’: ik ben een stage gaan doen als assistent curator bij Museum Hilversum. Dat bleek een goede zet, want ik mocht daar aanblijven als ZZP’er en zelf tentoonstellingen gaan maken.

Het kon me op dat moment niet schelen dat ik veel te weinig betaald kreeg. Ik kreeg geld voor werk in de cultuursector, dat was al meer dan de meeste afgestudeerden in deze sector konden zeggen. In het NOS artikel stond ook dat ZZP’ers zich laten onderbetalen uit ambitie en motivatie, en omdat ze vaak te horen krijgen: “Voor jou tien anderen”. Dat is helemaal waar. Ik kreeg deze kans, en zou wel gestoord zijn als ik hem af zou slaan. Wie weet krijg ik nooit meer zo’n kans. Ondanks dat ik veel te weinig geld kreeg voor het werk dat ik deed ben ik blij met de ervaring: ik heb twee tentoonstellingen gemaakt en daar ben ik trots op. Toch had ik het graag anders gezien. Ik ben een hoogopgeleid, getalenteerd persoon. In elk ander vakgebied had ik betaald gekregen voor wat ik waard ben. Niet in de cultuursector.

Reaguurders die roepen dat de cultuursector meer op marktwerking moet draaien, oftewel: als het geen geld oplevert heeft het geen bestaansrecht, snappen niet wat de cultuursector betekent voor een land. Een land dat veel investeert in kunst, investeert daarmee ook in innovatie (kunstenaars denken out of the box), toerisme (zie de lange rijen voor het Rijksmuseum) en vele andere takken van de maatschappij. Ieder mens heeft behoefte aan cultuur, of het nu een museum is, een popconcert of de bioscoop. Een brits onderzoek wees uit dat kijken naar een heel mooi kunstwerk eenzelfde gevoel oplevert als verliefd zijn. Daarmee tonen ze aan dat kunst geen luxeproduct is, maar een levensbehoefte. Een groot deel van de samenleving zou diep ongelukkig worden als er geen cultuur zou zijn. En een deel van de samenleving is nu diepongelukkig omdat ze de cultuursector zien instorten en niet hun talenten kunnen inzetten voor een mooier, creatiever Nederland.

Ik ben blij dat Bussemaker nu ziet hoe schrijnend het eraan toegaat in de cultuursector. Ze trekt nu twee miljoen uit om kunstenaars te helpen, maar ik hoop dat het niet daarbij blijft. Ook de musea, theaters en andere kunstinstellingen hebben dringend hulp nodig om overeind te blijven, te innoveren en dit land naar een nieuw niveau te trekken.